ثابت کردیم که همه چیز عالم صاحب شعور است و هیچ موجود و بیشعوری در عالم وجود ندارد منتها هر چیزی به قدر لازم و به اندازهای که نیازمند است و متناسب با سازمان بدنی او است شعور دارد نه بیشتر و علت این که بشر نمیتواند وجود شعور را در آنها به آسانی بپذیرد این است که شعور حیوانات و شعور اشیاء را با شعور خودش مقایسه مینماید.
چه لزومی دارد که شعور اشیاء عالم را با شعور خودمان قیاس کنیم. این عمل غلط است. مگر شکل و هیئت و قیافه هر چیزی را با خودمان مقایسه مینمائیم که شعور آنها را هم باشعور خود بسنجیم؟ هر چیزی در دنیا استعداد نسبی دارد و برای کاری ساخته شده. مقایسه کردن حیوان و نبات و سنگ با انسان یا با یکدیگر عمل صحیحی نیست.
اما اگر با دقت نظر و موشکافی و تفکر بنگریم میبینیم که آنها هم به قدر خود شعور دارند. اگر شعور نداشتند نمیتوانستند خطر را تشخیص دهند، از خود دفاع نمایند، به زندگی خویش اد
